A study of the narrator Sahl ibn Ziyād and the verification of his trustworthiness

Document Type : Original Article

Abstract

The science of rijāl (narrators’ evaluation) plays a key role in assessing the reliability of hadith transmitters. This study analyzes the trustworthiness (thiqa) and potential weaknesses of Sahl ibn Ziyād Ādamī, a third-century Shiʿi narrator. In this context, the opinions of jurists and rijāl scholars are examined, and a critical analysis of the foundations of these viewpoints is provided. Ultimately, based on the available evidence, a conclusion regarding the reliability of hadiths transmitted by him is drawn.
Sahl ibn Ziyād Ādamī, also known as al-Rāzī, was a Shiʿi scholar of the third century AH who lived during the time of three Imams—Imam Jawad, Imam Hadi, and Imam Askari (peace be upon them). He appears in the chains of transmission (isnād) of over 2,300 hadiths. The phrase “al-amr fī Sahl sahl” (“matters with Sahl are easy”) was frequently used by jurists, particularly later scholars, to describe his reliability.
The importance of evaluating Sahl ibn Ziyād’s trustworthiness lies in its impact on Shiʿi theological and jurisprudential knowledge. Regarding his reliability, three perspectives exist:


Affirmation (tawthīq): Some scholars, such as Ayatollah Shabiri Zanjani, as well as earlier authorities like Sheikh Mufid and later scholars like Sayyid Bahr al-Uloom, have affirmed his trustworthiness.


Weakening (taḍʿīf): Others, including Sheikh Tusi and Ayatollah Khoei, opposed this view, citing the phrase “al-amr fī Sahl laysa bi-sahl” (“matters with Sahl are not easy”) (see Mawsūʿat al-Imām al-Khū’ī, vol. 1, p. 240).


Suspension (tawaqquf): A third group, such as Najashi, refrained from taking a definitive stance on the matter.


In this study, the reasons for his weakening are analyzed first, followed by the evidence for his affirmation, to determine whether the hadiths transmitted by Sahl ibn Ziyād can be reliably trusted.

Keywords


قرآن کریم
روایات، نهج البلاغه، قصارالحکم، ص:112.
موسوعه الامام الخوئی، مقر: مرتضی بروجردی، قم: مؤسسه إحیاء آثار الامام الخوئی، چاپ سوم، 1421ق.
مهدوی، حسن، سهل بن زیاد در آیینه رجال، قم: مرکز فقهی ائمه اطهار(ع)، 1391ش.
ترابی شرضایی، اکبر، پژوهشی در علم رجال ، قم: انتشارات اسوه« وابسته به سازمان اوقاف و امور خیریه» چاپ اول، 1387ش.
بهبهائی، وحید، مصابیح الظلام فی شرح مفاتیح الشرایع، قم: مؤسسه علامه وحید بهبهائی، 1402ق.
طوسی، ابوجعفر محمد‌‌‌ ‌بن حسن، الاستبصار فیما اختلف من الاخبار، تهران: دارالکتب الاسلامیه، چاپ اول، 1390ق.
العّده، قم: چاپخانه ستاره، 1417ق.
الفهرست، تحقیق: سید عبدالعزیز طباطبایی، قم: کتابخانه محقق طباطبایی، چاپ اول، 1420ق.
کشی، ابو عمرو محمد بن عمر بن عبدالعزیز، اختیار معرفته الرجال(رجال الکشی)، محقق و مصحح: حسن مصطفوی، مشهد: مؤسسه نشر دانشگاه مشهد، 1490ق.
قمی، ابن قولویه، ابوالقاسم جعفر بن محمد بن جعفر، کامل الزیارات، نجف: دارالمرتضویه، 1398ق.
نجاشی، ابوالحسن احمد بن علی بن احمد، فهرست اسماء مصنفی الشیعه( رجال النجاشی)، محقق و مصحح: سید موسی شبیری زنجانی ، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1407ق.
ابن منظور ، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت: دارصار، چاپ سوم، 1414ق.
انصاری ، مرتضی ، کتاب الطهاره ، محقق و مصحح: گروه پژوهشی کنگره ، قم: کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری، چاپ اول، 1415ق.( ملاحظات: به اسم تراث الشیخ الاعظم (ره) چاپ شده است.
فاضل آبی، حسن بن ابی طالب یوسفی، کشف الرموز فی شرح مختصر النافع، محقق و مصحح: علی پناه اشتهاردی، آقا حسین یزدی ، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ سوم، 1417ق.
غضائری، احمد بن حسین، رجال ابن غضائری، تحقیق: سید محمدرضا حسینی جلالی، قم: دارالحدیث، چاپ اول، 1422ق.
خمینی، سید روح الله موسوی، کتاب طهاره( طبع جدید)، قم، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، چاپ اول، 1415ق.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القران ، محقق ومصحح: صفوان عددنان داودی، بیروت: دارالعلم، دارالشامیه، چاپ اول، 1412ق.
سبحانی ، جعفر، اصول الحدیث و احکامه ، قم: مؤسسه امام صادق(ع)، چاپ سوم، 1424ق.
کلیات فی علم الرجال، قم: مرکز مدیریت حوزه علمیه قم، چاپ دوم، 1410ق.
طباطبایی، سیدعلی، ریاض المسائل، قم: مؤسسه آل البیت(ع) لاحیاء التراث، چاپ اول، 1418ق.
عاملی ، جواد بن محمد بن حسین، مفتاح الکرامه فی شرح قواعدالعلامه، محقق و مصحح: محمد باقر خالصی، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ اول، 1419ق.
رسائل الشهیدالثانی، محقق و مصحح: رضا مختاری و حسین شفیعی ، قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم ، چاپ اول، 1421ق.
مسالک الأفهام الی تنقیح شرائع الاسلام، محقق و مصحح: گروه پژوهش مؤسسه معارف السلامی، قم: مؤسسه المعارف الاسلامیه، چاپ اول، 1413ق.
شیخ مفید، الرد علی الصحاب العدد، جوابات اهل الموصل، ص12.
محدث نوری، خاتمه المستدرک، ج:5 ، ص: 223.
نجم الدین ، جعفر بن حسن( محقق حلی)، رسائل التسع، محقق و مصحح: رضا استادی، قم: کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی، چاپ اول، 1413ق.
النهایه و نکتها( نکت النهایه)، محقق و مصحح: گروه پژوهش دفتر انتشارات اسلامی، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ اول، 1412ق.
اراکی، محمدعلی، کتاب الصلاه، ج: 2، ص:133.