حرمت سبّ انسان و آثار و پیامدهای آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

چکیده

انسان که خلیفه الهی بر روی زمین است دارای کرامت نفسانی است که این کرامت یک اصل بنیادین و ارزشی است نسبت به هر فرد چه از نظر شخصی و چه از نظر اجتماعی، هم در قرآن کریم (حجرات: 13) و هم در روایات اهل بیت علیهم السلام (سید رضى، 1414 ه‍ ق‌، ص:366) بر این کرامت تأکید شده است. لذا انسانها نهی شده‌اند از هر چیزی که باعث توهین و تحقیر به این منزلت و کرامت انسان شود. یکی از موضوعاتی که در فقه هم مورد بررسی قرار گرفته و از جهتی موجب خدشه کرامت انسانی می‌شود بحث سبّ است، سبّ مؤمن یا سبّ مسلمان و یا حتی سبّ انسان در زندگی اجتماعی در جوامع مختلف تبلور زیادی دارد و در انواع گوناگونی قابل بررسی است. با گسترش فضای مجازی و انواع شبکه‌های پیام رسان و انواع وبگاه‌های مختلف در زمینه مباحث سیاسی، اقتصادی و اجتماعی و همچنین وجود انواع روزنامه‌ها، مجلات، شبکه‌های تلویزیونی عمومی یا خصوصی، و با توجه به موضوعاتی مثل بحث تبلیغات انتخاباتی، رقابتهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی، بحث سبّ جایگاه ویژه‌ای پیدا می‌کند. لذا این پژوهش علاوه بر بررسی حکم تکلیفی و وضعی سبّ، به بررسی پیامدهای این ناهنجاری هم می‌پردازد که همین بررسی پیامدها این تحقیق را از سایر تحقیقاتی که در این موضوع انجام شده است متمایز می‌کند.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم
ابن درید الازدی، ابوبکر محمد بن الحسن، (1987 م)، جمهرۀ اللغه، 3 جلد، بیروت - لبنان، دار العلم للملایین.
ابو الحسین، احمد بن فارس بن زکریا‌، (1404 ه‍ ق‌)، معجم مقائیس اللغة‌، 6 جلد، قم – ایران، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم‌.
برقى، ابو جعفر، احمد بن محمد بن خالد‌ (1371 ه‍ ق‌)، المحاسن‌، 2 جلد، قم – ایران، دار الکتب الإسلامیة‌.
تبریزى، جواد بن على‌، (1416 ه‍ ق‌)، إرشاد الطالب إلى التعلیق على المکاسب‌، قم – ایران، مؤسسه اسماعیلیان‌.
خویى، سید ابو القاسم موسوى‌، (بی تا)، المکاسب- مصباح الفقاهة‌، 7 جلد، بی جا، بی نا.
دزفولى، مرتضى بن محمد امین انصارى‌، (1415 ه‍ ق‌)، کتاب المکاسب المحرمة و البیع و الخیارات( ط- الحدیثة)، 6 جلد، قم – ایران، کنگره جهانى بزرگداشت شیخ اعظم انصارى‌.
سید رضى، محمد بن حسین موسوى‌ (1414 ه‍ ق‌)، نهج البلاغة‌، قم – ایران، مؤسسه نهج البلاغه‌.
قمّى، صدوق، محمّد بن على بن بابویه‌ (1413 ه‍ ق‌)، من لا یحضره الفقیه‌، 4 جلد، قم – ایران، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‌.
کلینى، ابو جعفر، محمد بن یعقوب‌، (1407 ه‍ ق‌)، الکافی( ط- الإسلامیة)، تهران – ایران، دار الکتب الإسلامیة‌.