بررسی فقهی محصولات تراریخته

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه فقه و اصول، دانشکده فقه و اصول، حوزه علمیه قم، ایران.

چکیده

محصولات تراریخته به محصولاتی گفته می شود که ژن در آنها از یک نوع دیگر و یا از یک موجود دیگر برداشته می شود و در ژنوم موجود تراریخته قرار می گیرد. این نوع از محصولات بخاطر منافع بسیاری که دارند مهم هستند ولی در کنار این منافع ضررهایی نیز دارند که مهمترین آن عدم اطمینان از رشد طبیعی ژن تراریخته است که ممکن است منجر به سرطان شود. از نظر حکم تکلیفی، نظرات مختلفی در مورد تراریخته وجود دارد موافقین این محصولات به ادله جواز مانند اصاله الاباحه و اصالت حلیت و غیره تمسک کرده اند و همچنین قایلین به وجوب اشاره به عللی مانند کمبود مواد غذایی و وجوب تامین معاش جامعه دارند. مخالفین نیز به عواملی مانند وجود ضرر در این محصولات، سوء استفاده به عنوان سلاح بیولوژی و به خطر افتادن امنیت غذایی جامعه با توجه به اینکه فناوری و تولید این محصولات در اختیار کشورهای جهان غرب است در صورت وابستگی اشاره می کنند. هر یک از این اقوال دارای اشکالاتی است ولی آنچه نظر مختار است این است که هیچ یک از این اقوال به نحو مطلق قابل رد یا قبول نیست لذا در تعارض بین ادله باید جانب مصلحت و ملاک را در نظر گرفت که غالبا ترجیح با ادله لا ضرر و حرمت استفاده است. در این تحقیق از روش تحلیل کتابخانه ای استفاده شده است.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.
ابن‌بابویه، م. ب. (1480ق). علل الشرایع. انتشارات داوری.
ابن‌شعبه حرّانی، ح. ب. ع. (1424ق). تحف العقول (ترجمه و تحقیق: ص. حسن‌زاده). آل علی.
اردبیلی، ا. ب. م. (1403ق). مجمع الفائدة و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان. دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین.
اصفهانی، س. ا. ح. (1419ق). حاشیة المکاسب (تحقیق: ع. آل سباع). محقق لإحیاء التراث.
اصفهانی، س. ا. ح. (1421ق). وسیلة النجاة. مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
اصفی، م. (1424ق). الفقه و المسائل الطبیة. بوستان کتاب.
آملی، م. ه‍. (1413ق). تحریر الأصول. مکتبة الداوری.
بجنوردی، س. ح. م. (1419ق). القواعد الفقهیة. نشر الهادی.
بحرانی، م. س. (1431ق). فقه الطب و التضخیم النقدی. باقیات.
تبریزی، ج. س. (1415ق). الرسائل الأربع. مؤسسه امام صادق (ع).
تبریزی، ج. ب. ع. (1425ق). القواعد الفقهیة و الاجتهاد و التقلید. دار الصدیقة الشهیدة.
حائری یزدی، ع. (1338ق). درر الفوائد. جماعة المدرسین.
حکیم، س. م. ت. (1429ق). القواعد العامة فی الفقه المقارن. المجمع العالمی للتقریب.
حلی، ح. ب. ی. (1411ق). تبصرة المتعلمین فی أحکام الدین. مؤسسه چاپ و نشر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
حلی، م. ب. ا. (1410ق). السرائر. مؤسسة النشر الإسلامی.
حلی، م. ب. ح. (1429ق). إیضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد. مؤسسه اسماعیلیان.
خراسانی، م. ک. (1406ق). حاشیة المکاسب. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
خمینی، ر. (1415ق). أنوار الهدایة فی التعلیقة علی الکفایة.
خمینی، ر. (1420ق). تحریر الوسیلة (2 جلد). دارالعلم.
خمینی، ر. (1421ق). کتاب البیع (5 جلد). مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
خویی، س. ا. ق. (1422ق). مصباح الأصول. مؤسسه إحیاء آثار الإمام الخوئی.
خویی، س. ا. ق. (1418ق). موسوعة الإمام الخوئی. مؤسسه إحیاء آثار الإمام الخوئی.
دزفولی، م. ا. (1410ق). المکاسب. دار الکتاب.
رازی، ف. (1420ق). التفسیر الکبیر. دار إحیاء التراث العربی.
زنجانی، س. م. ش. (1419ق). کتاب النکاح.
سبحانی، ج. (1425ق). أصول الفقه المقارن فیما لا نص فیه.
سبزواری، م. ب. (1423ق). کفایة الأحکام. مهدوی.
شیرازی، ن. م. (1425ق). أنوار الفقاهة: کتاب البیع. مدرسة الإمام علی بن أبی طالب.
شهید اول، م. ب. م. (1417ق). الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة. دار التفسیر.
شهید ثانی، ز. ب. ع. (1410ق). الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة.
صافی گلپایگانی، ل. (1428ق). بیان الأصول. دائرة التوجیه و الإرشاد الدینی.
صدر، س. م. ب. (1418ق). دروس فی علم الأصول.
صدر، س. م. ب. (1420ق). قاعدة لا ضرر و لا ضرار.
طوسی، م. ب. ح. (1417ق). عدة الأصول. انتشارات ستاره.
عاملی، ح. (1414ق). وسائل الشیعة. مؤسسه آل البیت.
عراقی، ض. (1411ق). منهاج الأصول. دار البلاغة.
عراقی، ض. (1417ق). نهایة الأفکار. جامعه مدرسین.
عراقی، ض. (1420ق). مقالات الأصول. مجمع الفکر الإسلامی.
علی بن بابویه، ع. (1406ق). فقه الرضا. المؤتمر العالمی للإمام الرضا.
فاضل لنکرانی، م. (1425ق). ثلاث رسائل. مرکز فقهی ائمه اطهار.
قرشی، س. ع. ا. (1412ق). قاموس قرآن (7 جلد). دارالکتب الإسلامیة.
قمی، م. ب. ع. ب. (1381ق). من لا یحضره الفقیه. دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین.
کاشف‌الغطاء، ج. (1413ق). شرح طهارة قواعد الأحکام. مؤسسه نشر اسلامی.
لاری، س. ع. (1418ق). التعلیقة علی المکاسب. مؤسسه المعارف الإسلامیة.
لنکرانی، م. ف. (1416ق). القواعد الفقهیة. چاپخانه مهر.
مفید، م. ب. م. (1412ق). الاعتقادات. علمیه اسلامیه.
مصطفوی، س. م. ک. (1421ق). مائة قاعدة فقهیة. دفتر انتشارات اسلامی.
نائینی، م. ح. (1411ق). کتاب الصلاة. جماعة المدرسین.
نائینی، م. ح. (1417ق). فوائد الأصول. جامعه مدرسین.
منتظری، ح. ع. (1409ق). دراسات فی ولایة الفقیه و فقه الدولة الإسلامیة. نشر تفکر.
نجفی، م. ح. (1404ق). جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام. دار إحیاء التراث العربی.
نراقی، ا. (1417ق). عوائد الأحکام. دفتر تبلیغات اسلامی.
نراقی، ا. ب. م. (1415ق). مستند الشیعة فی أحکام الشریعة. مؤسسه آل البیت.
واعظ حسینی بهسودی، م. س. (1422ق). مصباح الأصول. مکتبة الداوری.
یزدی، س. م. م. د. (1406ق). قواعد فقه (4 جلد). مرکز نشر علوم اسلامی.