پیجویی مسئله حضانت با ت أکید بر اجتماع و جدایی والدین از منظر فقه امامیه و قانون مدنی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشکده فقه و اصول، دانشگاه فقه و اصول دانشگاه بین‌المللی مجازی المصطفی، قم، ایران

چکیده

تربیت نسل فردا از مسائل مهم زندگی بشر است و لازم است این امر از نظر قوانین اسلامی و شریعت به دقت بررسی گردد و دعاوی در این خصوص به نحو درستی حل شود. گاهی خانوادهها فرزندان را به کسی دیگر میسپارند و یا ناگزیر از یکدیگر جدا میشوند و سرپرستی کودک به عهده یکی از والدین قرار میگیرد که شاید او نیز شرایط نگهداری را نداشته باشد. با این توصیف، مقاله پیش رو به بررسی این پرسش پرداخته است که از نظر فقهی چه کسی عهدهدار حضانت کودک است و اگر شرایط برای او مهیا نبود، چه میشود و آیا قانون نیز نظری برابر ارائه میدهد؟ در جوامع اسلامی به نظر میرسد که والدین مشتاق به گرفتن حضانت کودکان خود هستند؛ لذا مسئله حضانت و اولو یت هر یک از آنها برای نگهداری و سرپرستی فرزند مطرح شده و ابهاماتی نیز در پی دارد که این مقاله با روش تحقیق کیفی از نوع توصیفی- تحلیلی، به بررسی حضانت از دیدگاههای مختلف پرداخته است. یافتههای تحقیق نشان میدهد مسئله حضانت فرزند مختص والدین است و بعد به خانوادههای آنان اعم از جد پدری و بعد از آن بر حسب رسیدن ارث تعلق خواهد گرفت تا زمانی که دوران حضانت پایان پذیرد و و خود فرد اختیاردار
امور خو یش گردد. در این میان، فقهای امامی دیدگاه متفاوتی در زمینه حضانت بیان میکنند؛ همچنانکه قوانین مدنی نیز حضانت را بر عهده والدین دانسته و در شرایطی تشخیص به دادگاه واگذار می شود که این موارد در مقاله، بررسی شده است.

کلیدواژه‌ها


.1  قرآن کریم.
.2  آشتیانی، میرزا محمود .(1371) کتاب النکاح. قم: انتشارات زهیر. .3  امامی سید حسن .(1375) حقوق مدنی. تهران: کتابفروشی اسلامیه.
.4  بروجردی، سید حسین .(1380) جامع احادیث الشیعة فی أحکام الشریعة. تهران: مطبعة المساحة. .5  بستانی، فؤاد أفرم .(1372) فرهنگ جدید عربی )منجد الطلب.( ترجمه محمد بندرریگی.
چاپ.9 تهران: انتشارات اسلامی.
.6  جعفری لنگرودی، محمد جعفر .(1368) ترمینولوژی حقوق. تهران: انتشارات گنج دانش. .7  حسینی دشتی، سید مصطفی .(1385) معارف و معاریف: دائرة المعارف جامع اسلمی .(1)
تهران: انتشارات آرایه.
.8  حلی، حسن یوسف .(١٤٢١) تح ریر الحکام الشرعیة علی مذهب المْامیة. قم مؤسسة
الإمام الصادق  .
 
خوانساری، سید احمد .(1405) جامع المدارک فی شرح مختصر النافع. مصحح: علی اکبر غفاری. چاپ.2 قم، مؤسسه اسماعیلیان.
الزحیلی، وهبة .(1417) الفقه السْلمی وأدلته. دمشق: دار الفکر.
 
.9
 
.10
 
 
.11 طباطبایی، سید علی بن محمد .(1411) ریاض المسائل فی التحقیق الحکام بالدلائل.
قم، مؤسسة آل البیت  .
 
طریحی، فخرالدین .(1408) مجمع البحرین ومطلع النی رین. بهتحقیق سید احمد حسینی. چاپ.2 قم: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
عاملی )شهید ثانی(، زین الدین بن علی .(1415) الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة. قم: دار العلم.
عاملی )شهید ثانی(، زین الدین بن علی .(1413) مسالک الفهام إلی تنقیح شرائع السْلم. قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة.
قانون مدنی ایران و اصلحیه آن.
قرباننیا ، ناصر. و همکاران .(1384) با زپژوهی حقوق زن: بررسی قوانین مربوط به زنان در جمهوری اسلمی ایران. تهران: نشر. روز نو.
کاتوزیان، ناصر .(1389) حقوق مدنی و خانواده. تهران: نشر انتشار.
کاشف الغطاء، محمد حسین .(1359) تح ریر المجلة. نجف: المکتبة المرتضو یة.
لنکرانی، محمد فاضل .(1421) تفصیل الشریعة فی شرح تح ریر الوسیلة. مصحح: حسین واثقی عبادلله سرشار، سید عبدالحمید رضوی ورضاعلی مهدوی. قم: مرکز فقهی
 
.12
 
.13
 
.14
 
.15
.16
 
.17
.18
.19
 
ائمه اطهار   .
.20 کلینی، محمد بن یعقوب .(1407) الکافی. تهران: دار الکتب الإسلامیة.
.21 ماده واحده قانون واگذاری حق حضانت و س رپرستی فرزندان صغیر یا محجور به مادران آنها .(1364)
.٢٢ محقق حلی، جعفر بن حسن .(١٣89) شرائع السْلم فی مسائل الحلل والحرام. تهران: انتشارات اعلمی.
.23 معلوف، لوئیس .(1973) المنجد فی اللغة. بیروت: دار المشرق.
.24 مؤمنی، سید مصطفی .(1396) محشِّای قانون مدنی. تهران: انتشارات کتاب آوا.
 
.
 
.25 هاشمی شاهرودی، سید محمود .(1395) فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل قم: مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی.