تحلیلی تطبیقی بر مسئله ولایت زنان از منظر مذاهب فقهی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشکده فقه و اصول، دانشگاه فقه و اصول دانشگاه بین‌المللی مجازی المصطفی، قم، ایران

چکیده

با توجه به فراوانی جمعیت زنان مسلمان در جامعه، جایگاه اجتماعی- سیاسی و نقشآفرینی مؤثر ایشان در مراکز گوناگون آموزشی، پژوهشی و فرهنگی و نیز مسئله امامت، رهبری و مرجعیت زنان در فقه مذاهب پنجگانه اسلامی که نماینده تشریح دستورات شرع مقدس است، مورد توجه بوده است. جمعیت غالب فقهای مسلمان اتفاق نظر دارند که با استناد به تفسیر آیات و روایات و و یژگیهای ذاتی زن؛ اعم از عقل و احساسات، زن نمیتواند مناصب ولایی مانند امامت یا رهبری جامعه را تصدی نماید؛ هرچند در مذهب تشیع بر مشارکت جدی زنان در امور اجتماعی و سیاسی جامعه تأ کید شده است و به تلاش ایشان برای رسیدن به درجات بالای علمی و اجتهادی اهمیت زیادی داده شده است و حتی در شرایط معاصر و با توجه به انعطافپذیری مذهب امامیه در زمینه فقهی و منطبق کردن آن با شرایط موجود، به نظر میرسد زن از لحاظ فقهی و در فرض شرایط خاصی همچون اصلح بودن زن و یا نبودن مردان واجد شرایط، میتواند به رهبری یا امامت برسد. با این توصیف، در مقاله حاضر که از نوع تحقیقات کیفی با بررسی اسناد و مدارک است، تلاش شده به بررسی این مسئله و حدود و ثغور ولایت زنان پرداخته شود.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.
أنور، حافظ محمد .(1999) ولایة المرأة فی الفقه السْلمی. ریاض: مؤسسة دار بلنسیه للنشر والتوزیع.
ابن جوزی، أبو الفرج عبدالرحمن .(1418) کشف المشکل من حدیث الصحیحین. ریاض: دار الوطن.
ابن حجر عسقلانی، أحمد بن علی .(1379) فتح الباری شرح صحیح البخاری. المصحح: محب الدین الخطیب. بیروت: دار المعرفة.
ابن حزم اندلسی، علی ابن احمد .(١٤١٦) الفصل فی الملل والهواء والنحل. بیروت: دار الکتب العلمیة. ابن قدامة المقدسی، عبدالله .(1404) المغنی و الشرح الکبیر علی متن المقنع. بیروت: دار الفکر. امام خامنهای، سید علی .(1400) اجوبة السْتفتائات. چاپ.13 تهران: انتشارات انقلاب اسلامی. تارنمای امام خامنهای. به نشانی: https://khamenei.ir
ایجی، میر سید شریف .(1325) شرح المواقف. قم: منشورات الشریف الرضی. جوادی آملی، عبدالله .(1378) زن در آینه جلل و جمال. قم: دار الهدی.
 
.1
.2
 
.3
 
.4
 
.5
.6
.7
.8
.9
.10
 
 
 
الدمشقی العثمانی الشافعی، محمد بن عبدالرحمن .(1407) رحمة المة فی اختلف الئمة. بیروت: دار الکتب العلمیة.
طاهری، حبیب الله .(1418) حقوق مدنی. چاپ.2 قم: دفتر انتشارات اسلامی.
طباطبایی، سید محمد حسین .(1417) المیزان فی تفسیر القرآن. چاپ.5 قم: دفتر انتشارات اسلامی. الطحطاوی، احمد بن محمد .(2017) حاشیة الطحطاوی علی الدر المختار شرح تنویر البصار فی مذهب المام أبی حنیفة النعمان. بیروت: دار الکتب العلمیة.
طوسی، محمد بن حسن .(1407) الخلف. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
غزالی، امام محمد .(٢00٧) السنة النبویة بین اهل الفقه واهل الحدیث. قاهره: دار الشروق. الفاسی، محمد بن أحمد .(1432) التْقان والحْکام شرح تحفة الحکام فی نکت العقود والحکام. قاهره: دار الحدیث.
فخر رازی، محمد بن عمر .(1421) التفسیر الکبیر. بیروت: دار الکتب العلمیة.
قرطبی، شمس الدین .(1384) الجامع لحکام القرآن )تفسیر القرطبی.( المحقق: أحمد البردونی و إبراهیم أطفیش. قاهره: دار الکتب المصریة.
 
.11
 
.12
.13
.14
 
.15
.16
.17
 
.18
.19
 
.20 مطهری، مرتضی .(1396) نظام حقوق زن در اسلم. تهران: انتشارات صدرا.