دانشکده فقه و اصول، دانشگاه فقه و اصول دانشگاه بین‌المللی مجازی المصطفی، قم، ایران
چکیده
علم پیشین خداوند و چگونگی پیوند آن با اختیار ، از جمله مسائلی است که از قدیم در کلام و فلسفه اسلامی و نیز در کلام و فلسفه مسیحی و یهودی مطرح بوده است.
یکی از اوصاف ثبوتی خداوند«علم»است.در بینش اسلام، خدا به همه امور عالم آگاه است. علم، هم از اوصاف ذاتی خداوند است هم از اوصاف فعلی. به بیان دیگر، علم الهی مراتب گوناگونی دارد که بعضی از آنها، صفت ذاتی و بعضی صفت فعلی است.
حال یکی از مسائل پیچیده فلسفی، که از یک طرف با "خداشناسی" و طرف دیگر با "انسان شناسی"مرتبط است،مسأله سازگاری علم الهی با اختیار انسان است. برای پاسخ به این سوال اول باید معنای"علم"و"اختیار"برای ما روشن گردد.که در ادامه به آن میپردازیم.
در این مقاله از دو جهت علم الهی مورد بررسی قرار گرفته است. از یک جنبه رابطه علم الهی با اختیار انسان مورد بررسی واقع شده است. واز طرفی چون به نحوی برخی از دانشمندان علم الهی را در بحث تکالیف انسان دخیل دانسته اند ؛رابطه ی علم با تکالیف هم مورد بحث قرار گرفته است. برخی مثل اشاعره علم الهی را در انجان تکلیف انسان مؤثر تام دانسته لذا او را در انجام تکالیف مجبور میدانند.ولی طبق نظر بزرگان امامیه انسان در انجام افعال مجبور نیست.با توجه به اینکه بحث افعال مطرح میشود ، مقاله رویکرد فقهی هم پیدا میکند.زیرا افعال مکلفین موضوع علم فقه است.به همین جهت این مقاله میان رشته ای است.
رمضانی, محمد علی و عفتی, مجتبی . (1401). رابطه علم الهی با اختیار انسان با تاکید برنقد نظرمرحوم محقق خراسانی« رحمه الله» در معنای طلب و اراده در معنای لفظ امر. ﺧﻮﺍﻧﺶ های ﻓﻘهی ﻭ ﺣﻘﻮقی, 2(3), -.
MLA
رمضانی, محمد علی , و عفتی, مجتبی . "رابطه علم الهی با اختیار انسان با تاکید برنقد نظرمرحوم محقق خراسانی« رحمه الله» در معنای طلب و اراده در معنای لفظ امر", ﺧﻮﺍﻧﺶ های ﻓﻘهی ﻭ ﺣﻘﻮقی, 2, 3, 1401, -.
HARVARD
رمضانی, محمد علی, عفتی, مجتبی. (1401). 'رابطه علم الهی با اختیار انسان با تاکید برنقد نظرمرحوم محقق خراسانی« رحمه الله» در معنای طلب و اراده در معنای لفظ امر', ﺧﻮﺍﻧﺶ های ﻓﻘهی ﻭ ﺣﻘﻮقی, 2(3), pp. -.
CHICAGO
محمد علی رمضانی و مجتبی عفتی, "رابطه علم الهی با اختیار انسان با تاکید برنقد نظرمرحوم محقق خراسانی« رحمه الله» در معنای طلب و اراده در معنای لفظ امر," ﺧﻮﺍﻧﺶ های ﻓﻘهی ﻭ ﺣﻘﻮقی, 2 3 (1401): -,
VANCOUVER
رمضانی, محمد علی, عفتی, مجتبی. رابطه علم الهی با اختیار انسان با تاکید برنقد نظرمرحوم محقق خراسانی« رحمه الله» در معنای طلب و اراده در معنای لفظ امر. ﺧﻮﺍﻧﺶ های ﻓﻘهی ﻭ ﺣﻘﻮقی, 1401; 2(3): -.
)