بررسی انواع حکومتها و مبانی مردم سالاری دینی از نظر فقه شیعه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشکده فقه و اصول، دانشگاه فقه و اصول دانشگاه بین‌المللی مجازی المصطفی، قم، ایران

چکیده

از دیرباز مبانی حکومت اسلامی در مردم سالاری دینی از جهت اصل ثبوت آن و نیز از جهت نحوه اجرای آن مورد توجه قرار گرفته است، لکن گستره این بحث چندان روشن نیست؛ به جهت آنکه تحقیقی موسّع و یکپارچه در این باره صورت نگرفته است! از این رو پرسش از حدود مبانی حکومت اسلامی در مردم سالاری دینی و طریق حجیت آن از حیث صغروی و کبروی، مسئله‌ای است که نیازمند بررسی و تحقیق است. با تتبع در کتب متاخرین و متقدمین می‌یابیم که هر چند در اثبات حکومت اسلامی و وجود یک حاکم اسلامی بحثهایی صورت گرفته است اما نسبت به نقش و تکلیف مردم و اینکه چه جایگاهی باید برای مردم در حکومت اسلامی قرار داد، بحث‌های پراکنده و مخالفی وجود دارد. این تحقیق با هدف شناخت حدود و میزان جایگاه و نقش مردم در حکومت اسلامی و گستره فعالیت آنها در نظام اسلامی از منظر بزرگان معاصر و قدما انجام شده و نیل به این مقصد در سایه توصیف و تحلیل گزاره‌های سیاسی دین  با گردآوری داده‌های کتابخانه‌ای میسّر است که یافته این پژوهش، مشخص شدن جایگاه مهم مردم در تشکیل یک حکومت اسلامی و بقای آن می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


  1. قرآن الکریم.
  2. الألوسی، شهاب الدین محمود بن عبد الله الحسینی، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم والسبع المثانی، دار الکتب العلمیة، بیروت، چاپ اول، 1415 ق.
  3. راغب اصفهانی، حسین بن محمد بن مفضل، المفردات فی غریب القرآن، دفتر نشر الکتاب، چاپ دوم، بی جا، 1404ق.
  4. رجالی تهرانی، علیرضا، ولایت فقیه در عصر غیبت، نبوغ، چاپ اول، قم، 1389 ش.
  5. سبحانی تبریزی،جعفر ، مفاهیم القرآن فی معالم الحکومه الاسلامیه ، انتشارات جامعه مدرسین حوزه علمیه قم ، دفتر انتشارات اسلامی ، 1364.
  6. سخنان رهبری 15 خرداد 1400.
  7. شریف الرضی، محمد حسین، نهج البلاغة( للصبحی صالح)،1 جلد، هجرت، قم، نوبت اول، 1414 ق‏.
  8. طباطبایى، محمدحسین، تفسیر المیزان، 20جلد، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، دفتر انتشارات اسلامى، قم، 1374 ه.ش.
  9. کلینى، محمد بن یعقوب بن اسحاق‏، الکافی( ط- دار الحدیث)،28 جلد، دار الحدیث، قم، چاپ اول، 1387 ش.
  10. مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى ، بحار الأنوار( ط- بیروت)، 111جلد، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، 1110 ق‏، چاپ دوم، 1403 ق.
  11. مصباح یزدی، محمد تقی، حکیمانه‌ترین حکومت: کاوشی در نظریه ولایت فقیه، انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، قم، چاپ چهارم، 1397 ش.
  12. مکارم شیرازى، ناصر، تفسیر نمونه، 28جلد، دار الکتب الإسلامیة، تهران، 1371 ش.