بررسی ادله أخذ به شهادت زن درفقه و حقوق

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشکده فقه و اصول، دانشگاه فقه و اصول دانشگاه بین‌المللی مجازی المصطفی، قم، ایران

چکیده

یکی از مسائل پیرامون ادله اثبات دعوا، بحث شهادت و نقش جنسیت در اعتبارآن است. در متون فقهی، شهادت اطلاع دادن از واقعه­ای است که بطور قطع و یقین آن را مشاهده نموده که در متون حقوقی، این شهادت را چنین تبیین نموده اند که شخصی به نفع یکی از طرفین دعوی و بر ضرر دیگری اعلام آگاهی و خبر از وقوع رویدادی نماید؛ براین­اساس این سوال مطرح می شود که آیا شهادت از جانب زنان در فقه و قانون مطرح است یا خیر؟ وقتی به حقوق زنان در فقه امامیه و قانون می­نگریم، شهادت دادن آنها را به انضمام یمین مورد اعتبار قرار داده است؛ چنان که در فقه امامیه در بیان شهادت از یَمین زن و شهادت وی برای حل دَعاوی در بابِ حقُ الله و حقُ الناس و امور مربوط به زنان سخن به میان آورده که قانونگذار در قوانین حقوقی خویش از آن تبعیت نموده است، حال هدف از نوشتن پژوهش حاضر ابتدا بررسی جایگاه انسان شناختی و ارزشی اسلام به زن و است و دیگرهدف، تبیین دیدگاه اسلام و قانون اسلامی ایران در زمینه حقوق زن در باب شهادت است که روش تحقیق حاضر، تحلیلی بوده که در بررسی منابع از روش کتابخانه­ای استفاده شده است و نتایج حاصل از آن به جهت نشان دادن جایگاه شهادت زنان در قانون و فقه اسلامی ایران است.

کلیدواژه‌ها


  1. قرآن کریم.
  2. نهج البلاغه.
  3. قانون آیین دادرسی مدنی.
  4. الف) کتب عربی:
  5. ابن منظور، محمدبن مکرم. 1419ق.  لسان العرب، بیروت: التراث العربی.
  6. الأسدی الشافعی، محمدبن ابی بکر. 1432ق. بدایةالمحتاج فی شرح المنهاج، عربستان: دارُالمنهاج.
  7. حرعاملی‌، شیخ‌ محمد. 1403ق.  وسائل‌ الشیعه، تهران: منشورات المکتبه الاسلامه.
  8. خمینی، روح االله. 1384ق. تحریر الوسیله، تهران: مکتب علمی اسلامی.
  9. سبزواری، سید عبدالله علی. 1416ق. المهذب الاحکام، قم: دفتر آیت الله سبزواری.
  10. السرخسی، محمد بن احمد. 1414ق.  المبسوط، بیروت: دارالمعرفه.
  11. شهید اول. 1392. لمعه دمشقیه، ترجمه و تبیین: علی شیروانی، محسن غرویان، قم: دارالفکر.
  12. شیخ طوسی، محمدبن حسن. 1385.  الخلاف، قم: موسسه نشر اسلامی.
  13. صدوق، ابن بابویه. 1343. من لا یحضر الفقیه، تهران: دارالکتب اسلامیه.
  14. طباطبایی، محمدحسین. 1371. تفسیر المیزان، قم: موسسه اسماعیلیان ایران.
  15. طریحی، فخرالدین. 1411ق. مجمع البحرین، تهران: کتابفروشی مرتضوی.
  16. طوسی، جعفربن حسن. 1307. الإستبصار، بیروت: دارالتعاریف المطبوعات.
  17. فراهیدی، خلیل بن احمد. 1410ق. العین، قم: هجرت.
  18. قمی، شیخ عباس. 1378. منتهی الآمال، تهران: نخل دانش.
  19. کلینی، محمدبن یعقوب. 1365. کافی، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
  20. مجلسی، محمدباقر. 1386. بحارالأنوار، تهران: اسلامیه.
  21. رحمتی، محمد. 1416. الحدود و التعزیرات، قم: بی­جا.
  22. نجفی، محمدحسن. 1389. جواهرالکلام، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
  23. یوسف بن عبدالله. 1422ق.  الکافی فی فقه اهل المدینه المالکی، بی‎نا: دارالکتب العلمیه.

ب) منابع فارسی:

  1. باقری، صادق. 1382. ادله اثبات دعوی کیفری، تهران: دانشگاه علوم اسلامی رضوی.
  2. حسینی­نژاد، حسینعلی. 1381. ادله اثبات دعوا، تهران: دانش نگار.
  3. حسینی، سید علی. 1426ق. توضیح المسائل، قم: دفترآیت الله العظمی سیستانی.
  4. حمیتی، احمدعلی. 1378. ادله اثبات دعوا، تهران: حقوقدان.
  5. خامنه­ای، سید علی. 1389. اجوبة الاستفتائات، تهران: پیام عدالت.
  6. دانش­پژوه، مصطفی و قدرت الله خسروشاهی. 1384. فلسفه حقوق، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
  7. دباغی، نرگس. 1390. کارشناسی به عنوان دلیل اثبات دعوا، تهران: جاودانه.
  8. رسایی­نیا، ناصر. 1376. حقوق مدنی، تهران: آوای نور.
  9. زراعت، عباس. 1388. ادله اثبات دعوا، اصفهان: قانونی مدار.
  10. ــــــــــــــــــ. بی­تا. شرح مبسوط قانون مجازات اسلامی مبحث دیات، تهران: جاودانه.
  11. شمس، عبدالله. 1387. ادله اثبات دعوا، تهران: ادراک.
  12. شیخ­نیا، امیرحسین. 1373. ادله اثبات دعوا، تهران: شرکت سهامی.
  13. صدرزاده افشار، محسن. 1396. ادله اثبات درحقوق ایران، مرکز نشر دانشگاهی، بی­نا: بی­جا.
  14. صلاحی کجور، حسن. 1377. شریعت اهل بیت علیهم السلام، مشهد، گوهر سیاح.
  15. قاسمی حامد، عباس. 1380. تحلیل الحقوقی شهادت در مذهب امامیه، تهران: ققنوس.
  16. کاتوزیان، ناصر. 1384. اثبات ودلیل اثبات، تهران: میزان.
  17. کریمی، عباس. 1387. ادله اثبات دعوا، تهران: میزان.
  18. کیانی، حسین. 1371. سوگند در زبان وادبیات فارسی، تهران: دانشگاه تهران.
  19. گرجی، ابوالقاسم. 1380. دیات، تهران: دانشگاه تهران.
  20. گلدوزیان، ایرج. 1384. ادله اثبات دعوا، تهران: میزان.
  21. لنگرودی، محمدجعفر. 1378. ترمینولوژی حقوق، تهران: گنج دانش.
  22. محمدی، ابوالحسن. 1364. حقوق کیفری اسلام (دیات)، تهران: مرکز نشر دانشگاهی تهران.
  23. مدنی، سید جلال الدین. 1379. ادله اثبات دعوا، تهران: پایدار.
  24. مطهری، مرتضی. 1391. زن و مسائل قضایی و سیاسی، بی‎جا: صدرا.
  25. ــــــــــــــــــــ. 1357. نظام حقوق زن در اسلام، تهران: حکمت.
  26. مکارم شیرازی، ناصر. 1377. توضیح المسائل، قم: مدرسه امام علی بن ابیطالب (علیه­السلام).
  27. موسوی مقدم، محمد. 1389. موازین قضایی، تهران: جنگل.