نظریه شرط متأخر شیخ انصاری ره در بوته نقد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشکده فقه و اصول، دانشگاه فقه و اصول دانشگاه بین‌المللی مجازی المصطفی، قم، ایران

چکیده

مرحوم شیخ انصاری ره به عنوان یکی از شاخص ترین چهره های علمی حوزه در سده های اخیر است که آرای او همچنان در مجامع علمی حوزوی و غیر آن حائز اهمیت است. یکی از نظرات شاخص این فقیه اصولی، مسئله امتناع شرط متأخر است که پس از ایشان مورد نقد و بررسی بسیاری از علما قرار گرفته است. در این پژوهش تلاش شده تا نقدهای مهم بر دیدگاه این عالم برجسته از جهت اصل مدعای امتناع و استدلال آن و از جهت توجیه ایشان نسبت به شرط های متأخر فقهی، استقصا شده و مورد بررسی قرار گیرد. بررسی های صورت گرفته مبتنی بر روش تحلیل داده های متنی و مطالعات کتابخانه ای است و  از مجموع  8 نقد بر اصل مدعای امتناع و استدلال آن به نظر می رسد که نقد مرحوم آخوند بر استدلال مرحوم شیخ ره وارد است و از 4 نقد بر توجیه ایشان نسبت به شرط متاخر  نقدی که بر معقول نبودن تصویر وصف انتزاعی برای شرط متأخر است وارد بوده اما نقدهایی که بر تصویر شرط متأخر به نحو وجود دهری است صحیح نمی‌باشد.

کلیدواژه‌ها


  1. ابن درید، محمد بن حسن، بی تا، «جمهرة اللغة» چاپ اول، بیروت، دارالعلم للملایین.
  2. ابن سیده، علی بن اسماعیل، بی تا «المحکم و المحیط الأعظم»، چاپ اول، بیروت، دارالکتب.
  3. آخوند خراسانی، محمد کاظم، 1407 ق ، «فوائد الاُصول»، چاپ اول، تهران، وزارت ارشاد.
  4. آخوند خراسانی، محمد کاظم، 1409 ق، «کفایة الاصول» چاپ اول، قم، موسسه آل البیت علیهم السلام.
  5. بستانی، فؤاد افرام، 1375 ش.«فرهنگ ابجدى»، چاپ دوم، تهران، اسلامی.
  6. جزائرى، سید محمد جعفر مروج‌، 1416 ق، «هدى الطالب فی شرح المکاسب»، چاپ اول، قم، دارالکتاب.
  7. جوهری، اسماعیل بن حماد، بی تا، «الصحاح» چاپ اول، ، بیروت، دارالعلم للملایین.
  8. حائری اصفهانی، محمد حسین بن عبدالرحیم، 1404 ق، «الفصول الغرویة فی الأصول الفقهیة» چاپ اول، قم، دار احیاء العلوم الاسلامیه‏.
  9. حسینى میلانى، سید على، 1428 ق، ‏«تحقیق الأصول» چاپ دوم، قم، الحقایق.
  10. خرازی، محسن، 1422 ق «عمدة الأصول»، چاپ اول، قم، مؤسسه در راه حق.
  11. شیخ انصاری، مرتضی بن محمد امین، 1383 ش «مطارح الانظار»، چاپ دوم، قم، مجمع الفکر.
  12. شیخ انصاری، مرتضی بن محمد امین، 1415 ق «کتاب المکاسب»، چاپ اول، قم، کنگره بزرگداشت شیخ اعظم انصاری.
  13. شیخ انصاری، مرتضی بن محمد امین، 1426 ق «الفوائد الأصولیة»، چاپ اول، تهران، شمس تبریزی.
  14. صاحب بن عباد، اسماعیل بن عباد، بی تا »المحیط فی اللغة»، چاپ اول، بیروت، عالم الکتب.
  15. صدر، سید محمد باقر، 1425 ق «مباحث الاصول القسم الاول»، حسینی حائری، کاظم، چاپ دوم، قم،دارالبشیر.
  16. طباطبایی یزدی، سید محمد کاظم، 1421 ق، «حاشیة المکاسب»، چاپ دوم، قم، مؤسسه اسماعیلیان.
  17. طباطبایی، سید محمد حسین، بی تا، «بدایه الحکمه»، قم، مؤسسه النشر الاسلامی.
  18. فراهیدی، خلیل بن احمد، بی تا، «کتاب العین»، چاپ دوم، قم، نشر هجرت.
  19. فیروز آبادی، محمد بن یعقوب، بی تا «القاموس المحیط»، چاپ اول، بیروت، دارالکتب العلمیه.
  20. فیومی، احمد بن محمد، بی تا «المصباح المنیر»، چاپ دوم، قم، مؤسسه دارالهجرة.
  21. میرزای شیرازى، سید محمد حسن‏، 1409 ق، «تقریرات آیت الله المجدد الشیرازی» تقریرات روزدری، مولی علی، چاپ اول، قم، موسسه آل البیت علیهم السلام.
  22. نایینی، میرزا محمد حسین، 1376 ش، «فوائد الاُصول»، چاپ اول، قم، جامعه مدرسین .
  23. نایینی، میرزا محمد حسین، تقریرات خویی، سید ابوالقاسم، 1352 ش، «اجود التقریرات»، چاپ اول، قم، مطبعه العرفان.
  24. نجفی، محمد بن حسن، 1404 ق، «جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام»، چاپ هفتم، بیروت،دار الاحیاء التراث العربی.
  25. نراقی، مولی احمد،1415 ق، «مستند الشیعة فی أحکام الشریعة»، چاپ اول، قم، مؤسسه آل البیت علیهم السلام.