پژوهشی در تعریف، اوصاف و ضابطه نفقه زوجه در فقه اسلامی و حقوق افغانستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشکده فقه و اصول، دانشگاه فقه و اصول دانشگاه بین‌المللی مجازی المصطفی، قم، ایران

چکیده

   نفقه به عنوان یک تعهد اجتماعی و حقوقی در حوزه فقه و حقوق تعریف می‌شود که به عنوان وظیفه مالی شوهر نسبت به همسرش مطرح گردیده و شامل پرداخت هزینه‌های معیشتی و اجتماعی می شود. عدالت، کفایت، توازن و پایداری را می توان از اوصاف نفقه یاد کرد. پس نفقه باید با عدالت و کفایت تعیین شده و توازن بین حقوق و وظایف را حفظ کرده و با اصول اسلامی پرداخت گردد. ضوابط نفقه نیز در قالب قوانین و مقررات حقوقی، مسائلی چون توان مالی فرد، پوشش نیازهای اساسی، انصاف در تعیین مقدار، تغییرات شرایط، و ملاحظه نیازهای خاص را تعیین می‌کند. این تعهد به عنوان یک رکن اساسی در حفظ و تقویت خانواده و ایجاد تعادل اجتماعی نقش بسزایی دارد. بنابراین، مقاله حاضر بر این پرسش می‌پردازد که پیچیدگی‌های حقوقی در زمینه نفقه زوجه در فقه اسلامی و حقوق افغانستان در شرایط خاصی چگونه تغییر می‌یابد؟ اثبات خواهیم نمود که در شرایط خاصی مانند عدم توانایی، بیماری، ناتوانی جسمی و یا شرایط اقتصادی ویژه، وظایف مالی شوهر در نفقه زوجه قابل تغییر باشد. این تحقیق به دیده هدف کاربردی است و به بررسی پیچیدگی‌های حقوقی مرتبط با نفقه زوجه در قالب فقه اسلامی و حقوق افغانستان به منظور ارائه شناخت عمیق‌تری از این مسئله پرداخته است. این مقاله، به شیوه  توصیفی و با استناد به مراجع فقهی و قوانین، پیچیدگی‌های حقوقی نفقه زوجه را بررسی کرده و تعدیلات ممکن در شرایط خاص را مورد بررسی قرار داده‌ است. در نتیجه اثبات نمودیم که وجود پیچیدگی‌های حقوقی مرتبط با نفقه زوجه در فقه اسلامی و حقوق افغانستان با توجه بر شرایط ویژه نظیر بیماری، ناتوانی جسمی و شرایط اقتصادی خاص، موجب تخصیص مالیات بیشتر ویا کاهش آن از ذمه شوهر می‌شود.

کلیدواژه‌ها


  1. القرآنکریم
  2. أبن ماجه، محمد بن یزید (1418). سنن أبن ماجه،چاپ اول، بیروت- لبنان: دار الجیل.
  3. أبن منظور، محمد بن مکرم (1414). لسان العرب، چاپ سوم، بیروت: دار صادر.
  4. أبن مازه البخاری، محمود بن أحمد (1424). المحیط البرهانی فی الفقه النعمانی، الطبعه الاولی، بیروت _ لبنان: دارالکتب العلمیة.
  5. البخاری، ابوعبدالله محمد بن اسماعیل بن ابراهیم (1218). صحیح البخاری،
  6. البغوی، الحسین بن مسعود (1997). التهذیب فی الفقه الإمام شافعی، بیروت- لبنان : دارالکتب العلمیة.
  7. السرخسی، محمد بن احمد (1421). المبسوط، ج30، چاپ اول، بیروت- لبنان: دارالکتب العملیة.
  8. المرغیلانی، علی بن أبی بکر (1397). الهدایه فی شرح البدایه المبتدی، بیروت- لبنان: دار احیاء التراث العربی.
  9. الزحیلی، وهبة (1997). الفقه الإسلامی و أدلته، ج10، الطبعه الاولی دار الفکر المعاصر للباعة والنشر والتوزیع.
  10. الزحیلی ، وهبة (1429). الأسرة المسلمة فی العالم المعاصر، الطبعه الاولی، دمشق- سوریا: دارالفکر.
  11. السجستانی، ابوداود سلیمان بن الاشعث (1692). سنن ابی داود بیروت- لبنان: دارالفکر.
  12. المعرانی، أبوالحسین یحی بن أبی الخیر (1421). البیان فی مذهب الامام شافعی، طبعه الأولی، جدة: دارالمنهاج.
  13. المصطفوی، حسن (1360). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
  14. راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1416). مفردات الفاظ قرآن، چاپ اول، بیروت- لبنان: دار الشافة.
  15. شوکانی، محمد بن علی (1414). فتح القدیر، دمشتق - سوریه.
  16. طبرسی، فضل بن حسن ؛ بلاغی، محمد جواد. (1372). مجمع البیان فی تفسیر القرآن، : چاپ سوم، تهران: ناصر خسرو.
  17. فراهیدی، عبدالرحمن الخلیل (1364). کتاب العین، چاپ اول، تهران: انتشارات دار الهجره.
  18. قرطبی، محمد بن احمد بن محمد بن رشد (1431). بدایه المجتهد و نهایة المقتصد، چاپ اول، تهران- ایران: المجمع العالمی للتقریب بین المذاهب الإسلامیة.
  19. مشکینی، علی (1428). مصطلحات الفقه، چاپ چهارم، قم: موسسه الهادی.
  20. معتصم، بن عبدالرحمن؛ محمد، بن منصور (2007). احکام نشوز الزوجه فی الشریعة الإسلامیه، الطبعه الاولی، نابلس - فلسطین: جامعة النجاح الوطنیه.
  21. مغنیه، محمد جواد (1421). الفقه علی المذاهب الخمسه، چاپ دهم، بیروت: دارالتیار الجدید.
  22. مسلم بن حجاج، ابوالحسن القشیری النیشاپوری (1692). صحیح المسلم، مصر: دارالحدیث قاهره.

ب: منابع فارسی

  1. جریده رسمی شماره 353 (1355). قانون مدنی، وزارت عدلیه جمهوری اسلامی افغانستان.
  2. دهخدا، علی اکبر (1931). لغت نامه دهخد، تهران.
  3. قرشی، سید علی اکبر (1371). قاموس قرآن، چاپ ششم، تهران: دارالکتب الإسلامیة.
  4. کاتوزیان، ناصر (1385). حقوق مدنی، چاپ هفتم، تهران: شرکت سهامی انتشار.